న్యాయం అన్నది ఏ ఒక్క సంఘం సొత్తు కాదు.. అది ప్రతి సామాన్యుడి రాజ్యాంగబద్ధమైన ఆస్తి!
న్యాయం ఎవరి సొత్తు? బహిష్కరణల సంస్కృతితో ప్రశ్నార్థకమవుతున్న రాజ్యాంగ హక్కు!
నేపథ్యం:
అయోధ్య రామమందిర నిర్మాణానికి భక్తులు సమర్పించిన విరాళాల విషయంలో చోటుచేసుకున్న అవకతవకల ఆరోపణలు దేశవ్యాప్తంగా పెను సంచలనం సృష్టించాయి. ఈ వ్యవహారంలో శ్రీరామ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్ర ట్రస్ట్ మాజీ ప్రధాన కార్యదర్శి చంపత్ రాయ్ రాజీనామా చేయడం, అటుపై ఈ కేసులో విచారణను ఎదుర్కొంటున్న వారి పక్షాన వాదించబోమని పలు బార్ అసోసియేషన్లు ప్రకటించడం నేటి పత్రికా శీర్షికల్లో ప్రధానాంశంగా నిలిచాయి. న్యాయం జరగాలని ఆకాంక్షించాల్సిన చోట, విచారణ పూర్తి కాకముందే, తీర్పు రాకముందే నిందితులను బహిష్కరించడం వంటి పరిణామాలు, మన న్యాయ వ్యవస్థపై అనేక ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతున్నాయి.
ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో న్యాయస్థానం అంటే సామాన్యుడికి ఉండే చివరి ఆశ. ఒక వ్యక్తి కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, చట్టం ముందు సమానత్వాన్ని కోరుతూ అతను ఆశ్రయించేది కోర్టులనే. ఈ వ్యవస్థ సజావుగా సాగడంలో న్యాయమూర్తులతో పాటు న్యాయవాదుల పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది. అయితే, అయోధ్య కేసు విషయంలో బార్ అసోసియేషన్లు తీసుకున్న ఈ ‘ఏకపక్ష బహిష్కరణ’ నిర్ణయం సమాజంలోని మేధావులను, సామాన్యులను లోతైన ఆలోచనలో పడేస్తోంది. నిజానికి, ఇది ఇవాళ కొత్తగా జరిగిన సంఘటన కాదు. గత కొంతకాలంగా దేశంలోని పలు కోర్టుల్లో, వివిధ అంశాలకు సంబంధించి బార్ అసోసియేషన్లు ఇలాంటి ‘ముందస్తు బహిష్కరణ’ నిర్ణయాలు తీసుకోవడం ఒక అలవాటుగా మారుతోంది. ఇది ఏదో ఒక కేసుకో లేదా ఒక ప్రాంతానికో పరిమితమైన సమస్య కాదు; ఇది న్యాయ వ్యవస్థలో వేళ్లూనుకుంటున్న ఒక ప్రమాదకరమైన ధోరణి.
రాజ్యాంగబద్ధమైన హక్కు – న్యాయ సహాయం
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 22(1) ప్రకారం ప్రతి వ్యక్తికి తనకు నచ్చిన న్యాయవాది ద్వారా న్యాయసహాయం పొందే ప్రాథమిక హక్కు ఉంది. ఇది కేవలం ఒక నిబంధన కాదు, న్యాయ వ్యవస్థకు ప్రాణం. ఒక వ్యక్తి నేరం చేశాడని ఆరోపణలు వచ్చినంత మాత్రాన, అతను దోషిగా ముద్రపడడు. చట్టం ప్రకారం విచారణ జరిగి, కోర్టు తీర్పు వెలువడే వరకు ప్రతి వ్యక్తి నిర్దోషే. ఈ నేపథ్యంలో, ఒక కేసులో నిందితుల తరఫున వాదించకూడదని నిర్ణయం తీసుకోవడం, ఆ హక్కును పరిమితం చేయడమేనని పలువురు న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రతికూలతలను దాటి.. వృత్తి ధర్మం
న్యాయవాద వృత్తి ఎంతో పవిత్రమైనది. కేసులోని వాస్తవాలను, చట్టపరమైన అంశాలను పరిశీలించి, కోర్టు ముందు ఉంచడమే న్యాయవాది యొక్క ప్రాథమిక విధి. సమాజంలో ఏదైనా కేసు పట్ల తీవ్ర వ్యతిరేకత ఉండవచ్చు, కానీ ఆ భావోద్వేగాల ప్రభావానికి లోనై, కేసును చేపట్టడానికి నిరాకరించడం వృత్తిపరమైన నిబద్ధతకు ఆటంకం కావచ్చు. గతంలో జరిగిన ఇలాంటి ఘటనల వల్ల వ్యవస్థకు జరిగిన నష్టాన్ని, ప్రజల్లో పెరిగిన అపనమ్మకాన్ని గమనిస్తూ కూడా, మళ్లీ మళ్లీ అవే తప్పులు చేయడం అంటే అది వ్యవస్థపై అపారమైన నిర్లక్ష్యమే. సుప్రీంకోర్టు ఎన్నో సందర్భాల్లో – ముఖ్యంగా ‘ఎ.ఎస్. మహ్మద్ రఫీ వర్సెస్ స్టేట్ ఆఫ్ తమిళనాడు’ కేసులో – “ఏ న్యాయవాది సంఘం కూడా ఒక నిందితుడి తరఫున వాదించవద్దని సభ్యులను అడ్డుకోకూడదు” అని స్పష్టంగా తేల్చి చెప్పింది. ఒక నిందితుడిని వాదించడం అంటే, ఆ నేరాన్ని సమర్థించడం కాదు; చట్టం ప్రకారం విచారణ సక్రమంగా జరుగుతోందో లేదో పర్యవేక్షించడం మాత్రమే.
సామాన్యుడి ఆవేదన – వ్యవస్థకు పరీక్ష
అసలు సమస్య ఎక్కడ ఉందంటే, ఇలాంటి నిర్ణయాలు తీసుకున్నప్పుడు బలిపశువులయ్యేది సామాన్యులే. అధికారం, డబ్బు ఉన్నవారికి న్యాయవాదుల కొరత ఉండదు. కానీ, ఏ రకమైన వనరులు లేని ఒక సామాన్యుడికి, న్యాయవాదుల సహకారం అందకపోతే అతను తనను తాను ఎలా కాపాడుకోగలడు? ఈ పరిస్థితిని ఒక్కసారి ఊహించుకోండి. న్యాయవాదులు ప్రతి కేసును ఒక సవాలుగా తీసుకుని, చట్టబద్ధమైన వాదనలు వినిపిస్తేనే వ్యవస్థ గౌరవం పెరుగుతుంది. సంఘాలు తమ నిర్ణయాల ద్వారా వ్యవస్థ యొక్క ప్రతిష్ట దెబ్బతినకుండా చూసుకోవాల్సిన బాధ్యత ఉంది. చట్టబద్ధమైన హక్కుల కోసం పోరాడే న్యాయవాదులు, అటువంటి హక్కులను ప్రతి ఒక్కరికీ అందుబాటులో ఉంచడానికి కృషి చేయాలి. ప్రజాభిప్రాయాన్ని గౌరవించడం వేరు, ప్రజాభిప్రాయానికి బానిసలుగా మారి న్యాయాన్ని వదిలేయడం వేరు. చట్టం ఎప్పుడూ నిష్పక్షపాతంగా ఉండాలి.
న్యాయవాదుల మనస్సాక్షికి ఒక విన్నపం
గౌరవప్రదమైన నల్లకోటు ధరించిన ప్రతి న్యాయవాదికి, తన క్లయింట్ ఎవరైనా సరే, చట్టబద్ధమైన సహాయం అందించడం ఒక నైతిక బాధ్యత. బార్ అసోసియేషన్లు అంటే కేవలం ఒక సంఘం కాదు, అవి న్యాయవ్యవస్థకు మూలస్తంభాలు. మీరు వాదించకపోతే, చట్టం ఎవరి పక్షాన నిలబడుతుంది? మీరు వెనకడుగు వేస్తే, అన్యాయం అరాచకంగా మారుతుంది. ఇప్పటికైనా న్యాయవాద సంఘాలు ఈ బహిష్కరణల పద్ధతిని వీడాలి. కోర్టు గదిలో వాదనలు వినిపించండి, సాక్ష్యాలతో గెలవండి, అంతేకానీ, ఇలాంటి నిర్ణయాలతో న్యాయ వ్యవస్థపై ప్రజలకు ఉన్న చివరి నమ్మకాన్ని కూడా వమ్ము చేయకండి.
న్యాయం అన్నది ఏ ఒక్క సంఘం సొత్తు కాదు, అది ప్రతి సామాన్యుడి రాజ్యాంగబద్ధమైన ఆస్తి. న్యాయవాది అంటే న్యాయం వైపు ఉండాలి, భావోద్వేగాల వైపు కాదు. మీ వాదనలే ఒక వ్యక్తి జీవితాన్ని కాపాడతాయి. మీరు వాదించకపోతే, ఆ వ్యక్తిని అగాధంలోకి నెట్టినట్టే. ఇప్పటికైనా ఈ ‘ముందస్తు నిర్ణయాల’ సంస్కృతిని వీడి, న్యాయమూర్తుల గడపకు మార్గాన్ని సుగమం చేయండి. అప్పుడే ఈ కోటుకు గౌరవం, ఈ వృత్తికి సార్థకత చేకూరుతుంది. న్యాయం గెలిచినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యం నిలబడుతుంది.
– పురుషోత్తం నారగౌని, సీనియర్ జర్నలిస్ట్,
న్యాయం అన్నది ఏ ఒక్క సంఘం సొత్తు కాదు.. అది ప్రతి సామాన్యుడి రాజ్యాంగబద్ధమైన ఆస్తి! ⚖️
కొన్ని కేసుల్లో నిందితుల తరఫున వాదించబోమంటూ బార్ అసోసియేషన్లు తీసుకుంటున్న నిర్ణయాలు, రాజ్యాంగం కల్పించిన న్యాయ సహాయం పొందే హక్కును ఎలా ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్నాయో విశ్లేషిస్తూ నేటి ‘తెలుగు ప్రభ’లో ఈ కథనం ప్రచురితమయ్యింది.
న్యాయవాదులు ప్రజాభిప్రాయానికి బానిసలు కాకూడదు.. చట్టం పక్షాన నిలబడాలి! https://epaper.teluguprabha.net/TelanganaMain?eid=1&edate=02/07/2026&pgid=305715&device=desktop&view=3 చూడండి.
JusticeForAll #RuleOfLaw #LegalEthics #ConstitutionalRights #TeluguPrabha #PurushothamNaragouni
About the Author
